Yazılar

Tatilde çocukların sağlığı nasıl korunmalı?

Tatilde çocukların sağlığı nasıl korunmalı?

Yaz aylarında hava sıcaklıklarının artması ile birlikte açık havada daha çok vakit geçirilmesi, hem çocuklar hem de yetişkinler için bazı yaz hastalıklarının görülme sıklığını arttırabiliyor. Parklarda, sokaklarda, yazlık mekanlarda, suda oynayan ve zaman geçiren çocuklarda genellikle güneş yanıkları, güneş çarpması, isilik, yaz ishalleri, göz ve kulak enfeksiyonları, böcek sokmaları ve travmalar görülüyor. Bu durumlardan korunmak için de ailelerin çocuklarının sağlığına daha fazla özen göstermesi gerekiyor. Memorial Ankara Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nisa Eda Çullas İlarslan, yazın çocuklarda görülen hastalıklar ve korunma yolları ile ilgili bilgi verdi.

Pause Sağlık, Pause Dergi

Doç. Dr. Nisa Eda Çullas

  • Güneş yanıklarından korunmalarını sağlayın

Güneş yanıklarının önlenmesi için yaz aylarında 10:00 ile 16:00 saatleri arasında güneşe çıkılmaması, güneşe çıkmadan yaklaşık 30 dakika önce en az 30 ve üzeri koruma faktörlü güneş koruyucu kremlerin kullanılması gerekmektedir. Kremlerin 2 saatte bir ve suya girdikten sonra yenilenmesine dikkat edilmeli, mineral bazlı güneş kremleri tercih edilmelidir. Güneş kremleri bebeklerde altıncı aydan itibaren kullanılabilmektedir. Ayrıca çocuklara pamuklu, açık renkli, bol giysiler giydirilmeli, şapka ile kafası, UV filtreli güneş gözlüğü ile de gözleri korunmalıdır.

  • Açıkta satılan gıdalar ve havuzdaki tehlikeye dikkat edin

Hava sıcaklığının artması gıdaların bozulmasını ve mikropların üremesini kolaylaştırır. İshal, kusma, ateş, ve karın ağrısı gibi yakınmalara neden olabilen yaz ishallerinin görülme riski artabilmektedir.  Ayrıca havuzlarda su yutulması da bu tabloya neden olabilir. Özellikle yaz aylarında açıkta ve uygun hijyen kurallarına uyulmadan hazırlanan yiyecek ve içeceklerden uzak durulması, çocukların temizliğinden emin olunmayan havuzlara girmemesi önerilir. Havuz ayrıca el ayak ağız hastalığı, kulak, göz ve idrar yolu enfeksiyonlarının da görülme sıklığını artırmaktadır.

  • İsilikten korumak için sık sık banyo yaptırın

İsilik, ter ve sıcak hava gibi nedenlerden dolayı ciltteki gözeneklerin tıkanmasıyla oluşan kırmızı kabarcıklardır. İsiliğin önlenmesi için bebeklerin terini emecek yumuşak ve pamuklu giysiler tercil edilmeli, terli kıyafetleri değiştirilmeli, uyuduğu oda havalandırılmalı, sık sık banyo yaptırılmalı ve aşırıya kaçmadan nemlendirici losyonlar kullanılmalıdır.

  • Böcek sokmalarını azaltmak için renkli ve parlak giysilerden kaçının

Yaz aylarında park, bahçe ve yeşil alanlarda daha fazla vakit geçiren çocuklar sivrisinek, arı ve kene gibi pek çok böcek türü ile karşı karşıya kalmaktadır. Böcek sokması riskini azaltmak için bazı önlemler alınmalıdır. Çocuklara böceklerin uçuştuğu alanlarda, durağan su birikintilerinin ve açık çöp kutularının etrafında dolaşmamaları öğütlenmeli, böceklere maruz kalacakları alanlarda uzun kollu kıyafetler ile çorap ve kapalı ayakkabılar giydirilmeli, kıyafetlerin parlak renkli veya çicek desenli olmamasına dikkat edilmeli, çocuklarda parfüm, kokulu sabun ve saç spreyi gibi böcekleri çekecek ürünler kullanılmamalı, kapı ve pencereler sineklik ile kapatılmalıdır.

  • Sinek kovucuları dikkatli kullanın

Sinek kovucular da böcek sokmalarından korunmak için kullanılmaktadır. Piyasada farklı markalarda sinek kovucular bulunmaktadır. Sinek kovucular etken madde olarak DEET (N, N- dietil m-toluamid), permetrin içeren veya bitkisel bazlı olabilir. DEET, Amerikan Pediatri Akademisi ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri tarafından 2 ay ve üzerindeki bebeklerde kullanımı onaylı bir etken maddedir. Talimata uygun şekilde kullanıldığında güvenlidir. Bitkisel bazlı ürünler ise lavanta, sitronella, okaliptus, lavanta, ıtır ve benzeri yağları içerir. Bu maddeler uygun oranlarda evde de hazırlanabilir. Bitkisel ürünler güvenlidir ancak etkinlikleri kısıtlıdır. Yine de, kimyasal içerik yerine bitkisel bazlı ürünlerin kullanılması daha sağlıklı bir yaklaşım olarak görülmektedir. Ayrıca balkonunuzda veya bahçenizde fesleğen veya biberiye bulundurmanız da böcekleri uzaklaştırma konusunda etkili ve güvenilir bir yaklaşımdır. Sinek kovucu bilekliklerin ve ultrasonik sinek kovucu cihazların etkileri ise yeterli düzeyde değildir.

  • Çocuklara oyun için güvenli alanlar oluşturun

Çocukları açık hava oyun parkında oynarken izlemek önemlidir. Ebeveynlerin parkta çocuklara eşlik etmesi, çocukların tehlikeli davranışlarının engellenmesi ve acil bir durumda ilkyardım yapılabilmesi için gereklidir. Oyun parkının geniş olması, zemininin kum, kauçuk veya benzeri bir materyalden yapılmış olması çocukların daha güvenli ortamda bulunmasını sağlar. Çocuğun parkın kendi yaşına uygun alanında oynamasına dikkat edilmeli, top oynama veya körebe, saklambaç gibi hızlı fiziksel aktivite gerektiren oyunların taşıt trafiğine kapalı alanlarda oynanması sağlanmalıdır.

5 yaş altı çocuklar risk altında!

5 yaş altı çocuklar risk altında!

Yaz aylarında çocukları en mutlu eden aktiviteler deniz ve havuzda yüzmek, parklarda gönüllerince oynamak oluyor. Ancak sıcak havalarda güneş ışınlarına uzun süre maruz kalmak, ‘güneş çarpması’ gibi oldukça tehlikeli bir tabloya yol açabiliyor. Sıcak çarpması ya da daha yaygın bilinen adıyla güneş çarpması; yüksek sıcaklıklara ve neme maruz kalma sonrasında vücudun ısı düzenleme mekanizmalarının bozulması sonucu ortaya çıkan bitkinlik ve koma hali olarak tanımlanıyor. Vücut ısı mekanizmalarının henüz yeterince gelişmemesinin yanı sıra ciltlerinin sıcağa daha fazla duyarlı olmaları nedeniyle 5 yaşın altındaki çocuklarda daha sık ve daha ağır seyreden güneş çarpmasında acil müdahale büyük önem taşıyor. Zira tedavide gecikildiğinde beyin, kalp ve böbrek gibi yaşamsal organlarda ciddi hasarlar gelişebiliyor.

Acıbadem Altunizade  Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Şebnem Kuter sıcak çarpmasını önlemek için dikkat edilmesi gereken en önemli kuralın ise özellikle güneşin yeryüzüne dik açıyla geldiği öğle saatlerinde çocukları güneş ışınlarından korumak olduğuna dikkat çekerek, “Ayrıca terleme ile kaybedilen vücut sıvısını yerine koymak için çocuklarımızın bol su ve sıvı tükettiklerinden emin olmalıyız” diyor. Acıbadem Altunizade Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Şebnem Kuter, çocukları güneş çarpmasından korumak için ebeveynlerin almaları gereken önlemleri anlattı; önemli öneriler ve uyarılarda bulundu.

Pause Sağlık, Pause Dergi

Dr. Şebnem Kuter

Bu saatlerde güneşe çıkarmayın

Güneş ışınlarının yeryüzüne dik açıyla geldiği öğle saatleri (11.00-15.00) sıcaklığın da maksimum olduğu saatlerdir. Güneş çarpmaları en çok bu saatlerde yaşanıyor. Dolayısıyla çocuğunuzu öğle saatlerinde güneşe çıkarmaktan kaçının.

İnce ve hava alan kıyafetler giydirin

Güneş ışınlarını yansıtacak olan açık renkte kıyafetleri tercih edin. Ayrıca terlemeye izin veren ince ve hava alan kumaşlardan oluşan kıyafetler giydirin. Geniş kenarlı şapkalar ile güneş gözlüğü kullanarak, güneş ışınlarına maruziyeti azaltın.

Güneşe çıkarmadan koruyucu sürün

Hem güneş çarpmasından hem güneş ışınlarının kanserojen etkilerinden korumak için güneşe çıkmadan 30 dakika önce yüksek güneş koruma faktörlü kremi çocuğunuzun cildine uygulayın. Güneş koruyucu ürünler yaklaşık 3-4 saat etkili oldukları için dışarıda zaman geçirme süreniz uzadığında kremi mutlaka yineleyin.

Susamasını beklemeyin

Çocukları güneş çarpmasından korumanın  en önemli yollarından biri, vücudunu susuz bırakmamak. Su, terleme yoluyla derinin nemli kalmasını sağlıyor. Böylelikle vücut ısısının yükselmesi önlenebiliyor. Terleme ile kaybedilen vücut sıvılarını yerine koymak için bol su ve sıvı tükettiğinden emin olun. Küçük çocuklar (1-3 yaş grubu) susadıklarını fark edemiyorlar. Bu nedenle çocuğunuzun susamasını beklemeden, gün içine yayarak 1-1.5 litre su içmesini sağlayın.

Öğle saatlerinde oyuna bırakmayın

Çocuklar zaten yüksek metabolizma hızına sahipler. Metabolik faaliyetlerinin daha da artmaması için özellikle öğle saatlerinde spor ve yüzme gibi yorucu aktivitelerden kaçının.

Sık sık duş aldırın

Çocukların ısı dengelerini sağlamak için ılık duş iyi bir yöntemdir. Sık sık duş almasını sağlayın.

Arabada asla yalnız bırakmayın

Sıcak havada çocukların vücut ısıları hızla yükselebiliyor. Güneş ışığı altında kalarak ısınan araba gibi kapalı alanlarda asla yalnız bırakmayın.

Pause Sağlık, Pause Dergi

Klimadan faydalanın

Sıcak havalarda sıcaklığı ve nemi düşürmenin en etkili yollarından biri, klima oluyor. Bakımı yapılmış klimalardan yararlanarak ortam ısısını düşürmeye çalışın.

Bu belirtiler varsa, dikkat!

  • 40 ve üzeri ateş
  • Kızarık cilt
  • Hızlı nefes alıp verme
  • Kalp hızında artış
  • Konuşma bozukluğu
  • Huzursuzluk, ajitasyon
  • Yürüme ve denge bozukluğu
  • Bulantı, kusma
  • Uyuma isteği
  • Ağız ve dudaklarda kuruluk
  • Koyu renkli idrar

Çocuğunuzda sıcak teması sonrasında bu belirtilerden biri veya birkaçı geliştiyse hemen harekete geçmelisiniz. “Çocuğunuzu güneşten uzaklaştırmak, serin, gölge bir yere götürmek ilk müdahale olmalıdır.” uyarısında bulunan Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Şebnem Kuter, yapılması gerekenleri “Varsa fazla giysilerini çıkartın. Bilinci açık ise su içirmeyi deneyebilirsiniz, ancak bilinci kapalı ise boğulma riskine karşı su vermekten kaçının. Soğuk suyla ıslatılmış havlularla çevresel soğutma yapmak, uygulayabileceğiniz bir başka yöntemlerden. Sonrasında ise mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurun” olarak özetliyor.

Büyümeye engel! Çocuklarda bağırsak paraziti!

Büyümeye engel! Çocuklarda bağırsak paraziti!

Çocuklarımız normal bir şekilde her yıl belli bir büyüme göstermez ise herhalde birden boy atacak diye düşünürüz. Ancak bazen durum bundan biraz daha ciddidir. Ne kadar iyi beslenirse beslensin bağırsak parazitleri çocuğunuzun yediklerinden aslan payını alıyor olabilir.

Aileler tarafından çok sık fark edilmeyen bu hastalık tedavi edilmezse çocukta büyük problemler yaratabilir. Çocukta oluşan bağırsak paraziti durumunda neler yapılması gerektiğini Avrasya Hastanesi’nden Çocuk Sağlığı ve Uzmanı Uzm. Dr. Mehmet Ali Talay anlattı.

Pause Sağlık, Pause Dergi

Dr. Mehmet Ali Talay

Bağırsak paraziti nedir?

Bağırsak parazitleri çoğunlukla gözle görülemeyen yumurtaların ağızdan alınarak, gözle görülen kurtçuklara dönüşmesi durumudur. Daha sonra bu kurtçuklar sindirim sisteminde yaşamaya başlarlar ve enfeksiyona neden olurlar. Bağırsak parazitleri tedavi edilebilen ancak bazen de tekrarlayabilen bir hastalık olduğundan ebeveynlerin oldukça dikkatli olması gerekir.

Belirtileri nelerdir?

  • Uyku sırasında ağızdan salya gelmesi
  • Çocukta sürekli olarak bulantı ve kusma görülmesi
  • Çocuğun şiddetli karın ağrısı çekmesi
  • Çocukta iştahsızlık ve halsizlik
  • Çocuğun yetersiz kilo alması veya aniden kilo vermesi

Tedavi edilmezse ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir

Bağırsak parazitleri erken tedavi edilmediği takdirde çocuklarda ciddi sağlık problemlerine sebep olabilir. Parazitin cinsine bağlı olarak; kansızlık, karaciğer ve dalakta büyüme, bağırsakta tıkanma, deride döküntüler, astım, büyümede gecikme ve ayrıca ağır organ hasarları bile yaşanabilir. Bu nedenle çocukta hastalık ile ilgili belirtiler görülüyorsa gecikmeden uzman bir doktora gösterilmelidir.

Tedavisi nasıl yapılmalıdır?

İlk önce parazit türünün tespit edilmesi gerekir çünkü kullanılacak ilacın dozu da parazite göre farklılık gösterebilir. Tedavi süresi parazitlerin direnç değişikliğine göre uzayabilir veya kısalabilir. Çocukla birlikte diğer aile üyelerinin de tedavi edilmesi gerekir. Özellikle kıl kurdu gibi parazitler söz konusuysa ailede herhangi bir bulgu görülmese dahi herkes tedavi edilmelidir.

Çocuklarda görülen parazit çeşitleri nelerdir?

  • Kıl kurdu
  • Kamçı kurdu
  • Yuvarlak solucanlar
  • Tenya
  • Amip
  • Giardia
  • Çengelli kurtlar

Alınabilecek önlemler:

  • Çiğ olarak yenilen meyve ve sebzeler iyi yıkanmalıdır,
  • İçilen suların temiz olduğundan emin olunmalıdır veya su kullanılmadan önce kaynatılmalıdır,
  • Çocuklara yemek hazırlarken eller güzelce yıkanmalıdır,
  • Çocuklara tuvaletten sonra, yemek yemeden önce, dışarıda oynadıktan sonra ellerin yıkanması alışkanlığı kazandırılmalıdır,
  • Az pişmiş et yenilmemelidir,
  • Çocuklar toprakta çıplak ayakla gezmemelidir,
  • Parazit yumurtaları tırnak aralarında bulunabildiğinden tırnaklar düzenli kesilmelidir,
  • Anne sütüyle beslenme koruyucudur. Bu nedenle bebekler ilk 6 ay sadece anne sütüyle beslenmelidir.

Bu hastalıklar çocukları etkisine aldı!

Bu hastalıklar çocukları etkisine aldı!

Son günlerde Covid-19’un yanı sıra nezle, influenza (domuz gribi) ve üst solunum yolu enfeksiyonları hızla yaygınlaşırken, çocuklar her zamankinden fazla risk altında! Acıbadem Fulya Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Demet Matben “Pandemi sürecinde kış mevsiminin de etkisiyle özellikle okul çağı çocuklarında üst solunum yolu enfeksiyonları, çok hızlı bulaş riski taşıyan influenza (domuz gribi), Covid-19 ve bağırsak enfeksiyonları çok sık görülüyor. Her ne kadar maske kullanılsa da kapalı ortamda uzun zaman geçirilmesi bu hastalıkların hızla yaygınlaşmasına yol açıyor” diyor. Solunum, öksürük ve hapşırıkla bulaşan; yüksek ateş, burun akıntısı, öksürük ve karın ağrısı başta olmak üzere birçok şikayetle kendini gösterebilen bu hastalıklarda zaman kaybedilmeden hekime başvurulması ve test sonucuna göre uygun tedaviye başlanması gerektiğini vurgulayan Dr. Demet Matben, bazen de yüksek ateş görülmeyebildiğini, bu nedenle çocukta ‘ateşi yok’ diye yanılgıya düşülmemesinin çok önemli olduğunu söylüyor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Demet Matben, son dönemde çocukları etkisine alan hastalıkları anlattı, sağlıklı bir kış geçirilmesi için ihmale gelmez 5 önlemi sıraladı.

Pause Sağlık, Pause Dergi

Dr. Demet Matben

Nezle (Soğuk Algınlığı)

Burun akıntısı ve hapşırık gibi belirtilerle kendini gösteren soğuk algınlığı ihmal edildiğinde orta kulak iltihabına ve akut bakteriyel sinüzite, hatta alt solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabiliyor. Tedavisinde; serum fizyolojikle burnun yıkanması ve bol bol su içilerek biriken sümüksü salgının temizlenmesi yeterli. Ancak Covid-19 ihtimaline karşı ilk etapta sıkı bir gözlem yapılması, çocuğun okula gönderilmeyip evde dinlenmesi çok önemli.

 İnfluenza (Domuz Gribi)

Dr. Demet Matben, son günlerde çok sık görülen ve hızla yaygınlaşan domuz gribinin yüksek ateş, baş ağrısı, titreme, öksürük, bulantı, kusma ve boğaz ağrısı ile kendini gösterebildiğini belirterek “Bazı çocuklarda hafif geçirilirken, bazı çocuklarda ise zatürreye bile yol açabiliyor. Bu şikayetlerden biri olduğunda zaman kaybetmeden hekime danışmak ve test sonucuna göre tedaviye başlanmak önemli” diyor.

Bronşiolit

Akciğerlerdeki küçük hava kanallarının iltihaplanmasına yol açan bronşiolit, soğuk algınlığıyla benzer belirtilerle kendini gösteriyor ancak öksürük, hırıltılı ve hızlı solunum ve nefes almada zorluk da görülebiliyor. Zaman kaybetmeden hekime başvurmak gerekiyor.

Pause Sağlık, Pause DergiGrip

Kış aylarının başlıca hastalıklarından olan grip hızla yaygınlaşıyor. Grip şikayetiyle hastaneye getirilen çocukların sayısında son dönemde çok önemli artış yaşanıyor. Kalabalık yerler ve hijyen kurallarına yeterince dikkat edilmemesi de bulaş riskini artırıyor. Burun akıntısı, halsizlik, boğaz ağrısı, öksürük gibi şikayetlerle kendini gösteren grip; Covid-19’un belirtileri ile de karışabiliyor.

Orta kulak iltihapları

Özellikle kapalı alanlarda sık zaman geçiren çocuklarda bulaş riski çok yüksek olan üst solunum yolu enfeksiyonunun ardından orta kulak iltihabı görülebiliyor. Baş ağrısı, yüksek ateş, kulak ağrısı ve işitmenin azalması ile kendini gösteren orta kulak enfeksiyonu tedavi edilmezse önemli sorunlara yol açabiliyor. Orta kulak iltihabının tedavisinde antibiyotik verilebiliyor.

Covid-19

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Demet Matben “Son günlerde en sık polikliniğe Covid-19 hastaları baş vuruyor. Özellikle okul çağı çocuklarda ve onlarla temaslı bebeklerde bile çok yaygın. Aileler ‘ateşi yok’ yanılgısına düşmemeli çünkü yüksek ateşe yol açmayıp, burun akıntısı, öksürük, kas, eklem ve özellikle baş ağrısı görülebiliyor. Sadece burun akıntısı ile gelen çocuklarda bile Covid-19’a rastlayabiliyoruz. O nedenle burun akıntısı semptomu olsa bile bu şikayetlerin göz ardı edilmemesi, kişilerin test vermesi ve hızlıca izolasyona alınması gerekmekte. Aşı zamanı gelen ebeveyn ve 12 yaş üstü çocukların aşılanması en önemli korunma yöntemi. Tedavi semptomatik ve vücut direncini artırarak yapılıyor” diyor.

Pause Sağlık, Pause Dergi

Rinovirüs

Havaların soğumasıyla özellikle kış aylarında çok sık görülen Rinovirüs; ateş, burun akıntısı, öksürük hatta alt solunum yolu enfeksiyonuna neden olan bir hastalık. Özellikle küçük bebeklerde ağır seyrediyor.

 Dikkat! Bu 5 kural ihmale gelmez!

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Demet Matben, çocuklarda yaygın görülen hastalıklara karşı korunma önlemlerini şöyle sıralıyor;

  • Maske kullanımı ve el yıkamaya özen gösterin. Kapalı yerlerde virüs ve bakterilerin yayılması kolaylaşıyor. Bu nedenle maskenin çıkarılmaması, doğru takılması ve gerektiğinde değiştirilmesi çok önemli.
  • Kapı kolları, merdiven trabzanları hatta çocukların sıkça temas ettiği cep telefonları canlı virüsler için en uygun yerlerden ve bolca bulunuyor. Bu nedenle gün içerisinde elleri sık sık yıkamak ve elleri yüze, gözlere ve ağıza sürmemek kritik önem taşıyor.
  • Aşılamalarını zamanında yaptırın.
  • Sağlıklı beslenmelerine, C vitamini içeren mevsim sebzeleri ve meyvelerinden tüketmesine özen gösterin.
  • Kapalı ve kalabalık alanlarda virüs ve bakteriler kolay bulaştığından, pencereleri gün içerisinde belirli aralıklarla düzenli açarak ortamı havalandırın.